ترمیناتور SCSI چیست؟ راهنمای کامل SCSI Terminator

ترمیناتور SCSI چیست؟

ترمیناتور SCSI یا SCSI Terminator مدار پایان‌دهنده‌ای است که در انتهای فیزیکی باس Parallel SCSI قرار می‌گیرد تا بازتاب سیگنال‌های الکتریکی در انتهای کابل کاهش یابد. اگر باس بدون ترمینیشن صحیح رها شود، بازتاب سیگنال می‌تواند شکل پالس‌ها را مخدوش کند و نتیجه آن خطاهای ارتباطی، ناپایداری یا شناسایی نشدن دستگاه‌های SCSI باشد.

قاعده اصلی این است که دو انتهای فیزیکی باس SCSI باید Terminate شوند و دستگاه‌های میانی نباید ترمینیشن فعال داشته باشند. بنابراین تعداد هاردها یا دستگاه‌ها تعیین‌کننده محل Terminator نیست؛ موقعیت واقعی هر دستگاه روی باس اهمیت دارد. اگر کنترلر در یک انتهای باس قرار گرفته باشد معمولاً یک سمت توسط خود کنترلر و سمت دیگر توسط آخرین دستگاه یا یک Terminator جداگانه پایان‌دهی می‌شود. اگر کنترلر بین شاخه داخلی و خارجی قرار داشته باشد، بسته به طراحی کنترلر ممکن است ترمینیشن خود کنترلر غیرفعال و دو انتهای دورتر باس Terminate شوند.

ترمینیشن SCSI چه کاری انجام می‌دهد؟

• بازتاب سیگنال در انتهای کابل را کنترل می‌کند تا کیفیت سیگنال حفظ شود.
• از خطاهای متناوب Read/Write، Timeout و شناسایی نشدن دستگاه جلوگیری می‌کند.
• باید با عرض باس، نوع سیگنالینگ و استاندارد SCSI سازگار باشد؛ یک Terminator نامناسب می‌تواند خود عامل خطا باشد.
• این بحث مربوط به Parallel SCSI است؛ SAS از معماری سریال متفاوتی استفاده می‌کند و Terminatorهای رایج Parallel SCSI برای آن کاربرد ندارند.

انواع ترمیناتور SCSI: Passive و Active

در SCSIهای قدیمی دو شیوه رایج ترمینیشن Passive و Active دیده می‌شود. تفاوت این دو فقط «کوتاه یا بلند بودن کابل» نیست؛ نوع استاندارد SCSI، سرعت باس، نوع سیگنالینگ و توصیه سازنده کنترلر یا دستگاه تعیین می‌کند کدام Terminator مناسب است. در سیستم‌های سریع‌تر Single-Ended معمولاً Active Termination انتخاب صحیح‌تری است و در بسیاری از تجهیزات جدیدتر عملاً توصیه یا الزام شده است.

Passive Terminator یا ترمیناتور غیرفعال

Passive Terminator شکل قدیمی‌تر ترمینیشن در باس‌های Single-Ended است و از شبکه مقاومتی برای نزدیک‌کردن انتهای خط به امپدانس مناسب استفاده می‌کند. این روش به تغییرات ولتاژ TERMPOWER حساس‌تر است و برای SCSIهای سریع‌تر گزینه مطلوبی محسوب نمی‌شود. بنابراین انتخاب Passive صرفاً بر اساس کوتاه بودن کابل توصیه نمی‌شود؛ باید مستندات همان کنترلر و تجهیزات بررسی شود.

Active Terminator یا ترمیناتور فعال

Active Terminator از مدار تنظیم ولتاژ برای ایجاد سطح مرجع پایدارتر استفاده می‌کند و نسبت به Passive در برابر تغییرات تغذیه عملکرد قابل‌اعتماد‌تری دارد. در بسیاری از باس‌های Single-Ended سریع، Active Termination توصیه می‌شود. Active و Passive را روی یک باس با هم ترکیب نکنید مگر مستندات سازنده صراحتاً چنین پیکربندی‌ای را مجاز بداند.

TERMPOWER چیست؟

TERMPOWER خط تغذیه‌ای است که انرژی مورد نیاز مدار ترمینیشن را تأمین می‌کند. معمولاً کنترلر SCSI یکی از منابع TERMPOWER است و بعضی دستگاه‌ها نیز می‌توانند آن را روی باس تأمین کنند. تنظیم Jumperهای TERMPOWER با فعال یا غیرفعال کردن خود Terminator یک موضوع نیست؛ در تجهیزات قدیمی این دو گزینه ممکن است جداگانه قابل تنظیم باشند.

ترمیناتور داخلی SCSI (Internal Terminator)

ترمیناتور داخلی داخل کیس یا در انتهای کابل داخلی SCSI قرار می‌گیرد. در بعضی دستگاه‌های قدیمی، خود هارد یا Tape Drive با Jumper می‌تواند ترمینیشن را فعال کند؛ در کابل‌های جدیدتر نیز ممکن است Terminator به‌صورت یک ماژول مستقل در انتهای کابل نصب شده باشد. مهم این است که فقط انتهای واقعی باس Terminate شود، نه هر دستگاهی که آخرین SCSI ID را دارد.

ترمیناتور خارجی SCSI (External Terminator)

ترمیناتور خارجی روی آخرین کانکتور زنجیره تجهیزات خارجی نصب می‌شود. مدل‌های 50 پین، 68 پین و VHDCI از نظر شکل کانکتور متفاوت‌اند، اما شکل فیزیکی به‌تنهایی کافی نیست؛ Terminator باید از نظر عرض باس و نوع سیگنالینگ، مانند SE، LVD یا HVD، نیز با سیستم سازگار باشد.

انتخاب Terminator بر اساس SE، LVD و HVD

در SCSI موازی، شکل کانکتور به‌تنهایی نوع Terminator را مشخص نمی‌کند. پیش از انتخاب باید بدانید باس شما Single-Ended (SE)، Low-Voltage Differential (LVD) یا High-Voltage Differential (HVD) است. این سه حالت از نظر الکتریکی یکسان نیستند و استفاده از Terminator ناسازگار می‌تواند باعث خطا یا از کار افتادن ارتباط شود.

• SE یا Single-Ended: در تجهیزات قدیمی ممکن است Passive دیده شود، اما برای باس‌های سریع‌تر Single-Ended معمولاً Active Termination انتخاب مطمئن‌تری است و باید توصیه سازنده کنترلر و دستگاه رعایت شود.
• LVD یا Low-Voltage Differential: برای کارکرد واقعی در حالت LVD باید از Terminator سازگار با LVD یا LVD/SE استفاده شود. بسیاری از هاردهای Ultra2، Ultra160 و Ultra320 خودشان ترمینیشن داخلی ندارند و پایان‌دهی در کابل یا با Terminator خارجی انجام می‌شود.
• HVD یا High-Voltage Differential: فقط از Terminator مخصوص HVD/Differential استفاده کنید. HVD با SE و LVD سازگاری الکتریکی مستقیم ندارد و نباید Terminator این استانداردها را به‌جای یکدیگر استفاده کرد.
• 8-bit و 16-bit: Narrow و Wide بودن باس نیز مهم است. باس 16 بیتی باید به‌طور کامل با Terminator مناسب 16 بیتی پایان‌دهی شود؛ یک Terminator هشت‌بیتی همه خطوط باس Wide را Terminate نمی‌کند.

علائم ترمینیشن اشتباه در SCSI

ترمینیشن نادرست همیشه به شکل خرابی کامل ظاهر نمی‌شود. در بسیاری از سیستم‌های قدیمی، مشکل ممکن است فقط در زمان انتقال داده یا هنگام شناسایی چند دستگاه بروز کند. اگر هارد SCSI، Tape Drive یا تجهیزات متصل به کنترلر رفتار ناپایدار دارند، ترمینیشن یکی از موارد اصلی عیب‌یابی است.

• شناسایی نشدن یک یا چند دستگاه در BIOS یا سیستم‌عامل
• خطاهای متناوب Read/Write یا SCSI Timeout
• قطع و وصل شدن دستگاه یا ناپایداری هنگام بار کاری بالا
• کارکرد سیستم با یک دستگاه و بروز خطا پس از اضافه شدن دستگاه دیگر
• افت سرعت یا خطاهایی که با تغییر کابل، جای دستگاه یا Terminator تغییر می‌کنند

چک‌لیست نصب صحیح SCSI Terminator

1. دو انتهای فیزیکی باس را پیدا کنید؛ SCSI ID بالاتر یا پایین‌تر به معنی انتهای باس نیست.
2. مطمئن شوید فقط دو انتهای باس Terminate شده‌اند و دستگاه‌های میانی termination فعال ندارند.
3. نوع سیگنالینگ SE، LVD یا HVD را از روی مستندات کنترلر و دستگاه مشخص کنید.
4. عرض باس و کانکتور مناسب را بررسی کنید؛ 50 پین Narrow و 68 پین Wide را صرفاً بر اساس ظاهر جایگزین هم نکنید.
5. وضعیت TERMPOWER و Jumperهای TE/TP را طبق راهنمای همان سخت‌افزار کنترل کنید.
6. پس از تغییر پیکربندی، شناسایی همه دستگاه‌ها و انتقال داده پایدار را دوباره آزمایش کنید.

سوالات متداول درباره ترمیناتور SCSI