هارد اسکازی (SCSI)

رایااندیش؛ مرجع تخصصی تامین تجهیزات کمیاب شبکه: انواع هارد دیسک‌های اسکازی (SCSI) سرور، تبدیل‌ها، کابل‌ها و کارت‌ کنترلرهای تخصصی در انبار تهران موجود و آماده تحویل فوری است. برای تضمین اصالت کالا، استعلام قیمت روز و دریافت مشاوره فنی رایگان، همین حالا بدون واسطه با کارشناسان ما با تلفن ۸۸۵۵۵۵۶۶ تماس بگیرید.

هارد اسکازی (SCSI) چیست؟ انواع، کاربرد، پورت‌ها و تفاوت SCSI و SAS

اگرچه امروزه در سیستم‌های جدید، فناوری‌هایی مانند SAS، SATA و SSD جای بسیاری از کاربردهای قدیمی SCSI را گرفته‌اند، اما هنوز تعداد زیادی از سرورها و تجهیزات تخصصی قدیمی برای ادامه کار به هاردهای SCSI نیاز دارند. به همین دلیل، شناخت انواع هارد SCSI و تشخیص مدل و رابط مناسب آن، به‌خصوص هنگام تعمیر یا تعویض هارد تجهیزات قدیمی، اهمیت زیادی دارد.

در این مقاله با مفهوم SCSI، انواع هارد اسکازی، پورت‌های 50، 68 و 80 پین، سرعت‌های 10K و 15K، تفاوت SCSI با SATA و SAS و نکات مهم هنگام جایگزینی این هاردها آشنا می‌شویم.

هارد اسکازی چیست؟

هارد SCSI یک هارددیسک است که برای ارتباط با سیستم از استاندارد SCSI استفاده می‌کند. SCSI در اصل فقط نام یک نوع هارد نیست، بلکه خانواده‌ای از استانداردها و روش‌های ارتباطی برای اتصال تجهیزات ذخیره‌سازی و برخی تجهیزات جانبی به سیستم محسوب می‌شود.

در نسل‌های قدیمی، SCSI به‌صورت Parallel کار می‌کرد و امکان اتصال چندین دستگاه به یک باس SCSI وجود داشت. هر دستگاه روی باس یک شناسه یا SCSI ID مشخص داشت و کنترلر SCSI وظیفه مدیریت ارتباط با تجهیزات متصل را بر عهده می‌گرفت.

به همین دلیل، SCSI در دوره‌ای که سرورها و سیستم‌های سازمانی به عملکرد و کارکرد مداوم نیاز داشتند، نسبت به رابط‌های رایج کامپیوترهای شخصی مزیت‌های مهمی داشت.

SCSI مخفف چیست؟

SCSI مخفف عبارت زیر است:

Small Computer System Interface

این عبارت به فارسی «رابط سیستم‌های کامپیوتری کوچک» ترجمه می‌شود. تلفظ رایج SCSI در زبان انگلیسی نیز Scuzzy است. نکته مهم این است که SCSI از ابتدا فقط برای هارددیسک طراحی نشده بود و می‌توانست برای اتصال تجهیزات مختلفی مانند هارد، اسکنر، درایوهای نوری و بعضی تجهیزات جانبی نیز استفاده شود.

هارد SCSI چه کاربردی دارد؟

هاردهای اسکازی در گذشته بیشتر در محیط‌هایی استفاده می‌شدند که قابلیت اطمینان، عملکرد مداوم و مدیریت چندین دستگاه ذخیره‌سازی اهمیت داشت.

کاربردهای رایج هاردهای SCSI شامل موارد زیر بوده است:

• سرورهای قدیمی
• سیستم‌های ذخیره‌سازی سازمانی
• تجهیزات پزشکی
• برخی دستگاه‌های MRI و تصویربرداری
• تجهیزات مخابراتی
• تجهیزات صنعتی و اتوماسیون
• سیستم‌های قدیمی پردازش و ذخیره‌سازی اطلاعات
• برخی تجهیزات تخصصی که هنوز از رابط Parallel SCSI استفاده می‌کنند

در چنین تجهیزاتی، تعویض هارد همیشه به معنی استفاده از یک هارد با ظرفیت مشابه نیست. ممکن است دستگاه فقط با یک مدل، رابط، سرعت، Firmware یا نوع اتصال خاص سازگار باشد.

چرا هاردهای اسکازی در سرورها محبوب بودند؟

یکی از دلایل استفاده گسترده از SCSI در سرورها، امکان اتصال چندین دستگاه به یک کنترلر و مدیریت آن‌ها روی یک باس بود.

در Wide SCSI، دستگاه‌ها با شناسه‌های SCSI ID مشخص می‌شوند. برای نمونه، در برخی پیاده‌سازی‌های SCSI، IDهای 0 تا 15 وجود دارند و کنترلر نیز معمولاً یک ID اختصاصی مانند 7 دارد؛ در نتیجه حداکثر 15 دستگاه دیگر می‌توانند روی همان باس قرار بگیرند. البته تعداد واقعی دستگاه‌ها به استاندارد، کنترلر و توپولوژی مورد استفاده وابسته است.

این قابلیت در سیستم‌هایی که چند هارد یا چند وسیله SCSI باید به‌صورت هم‌زمان مدیریت می‌شدند، اهمیت زیادی داشت.

سرعت هاردهای SCSI چقدر است؟

یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده بسیاری از هاردهای سازمانی SCSI، سرعت چرخش بالای آن‌ها بود.

برخی از هاردهای SCSI با سرعت:

• 7200 RPM
• 10,000 RPM یا 10K
• 15,000 RPM یا 15K

تولید شده‌اند.

مدل‌های 10K و 15K به دلیل سرعت چرخش بالاتر، در بسیاری از سرورها برای کاهش زمان دسترسی و بهبود عملکرد در بارهای کاری تصادفی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

البته باید توجه داشت که RPM به‌تنهایی معیار سرعت یک هارد نیست. نوع رابط، کش، کنترلر، Firmware، نوع workload و معماری کلی سیستم نیز بر عملکرد واقعی تأثیر دارند. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس 10K یا 15K بودن، عملکرد دو درایو را با یکدیگر مقایسه کرد.

پورت‌ها و کانکتورهای هارد SCSI

هاردهای SCSI در نسل‌ها و استانداردهای مختلف با کانکتورهای متفاوت عرضه شده‌اند. از متداول‌ترین انواع در تجهیزات قدیمی می‌توان به 50 پین، 68 پین و 80 پین SCA اشاره کرد.

هارد SCSI 50 پین

کانکتور 50 پین بیشتر در نسل‌های قدیمی SCSI دیده می‌شود و ممکن است در برخی تجهیزات قدیمی صنعتی و تخصصی مورد استفاده قرار گرفته باشد.

به همین دلیل، اگر با یک دستگاه قدیمی مواجه هستید، نباید فقط به هاردهای 68 یا 80 پین توجه کنید.

هارد SCSI 68 پین

68 پین یکی از رابط‌های شناخته‌شده در Wide SCSI است.

این نوع هاردها معمولاً به کابل و کانکتور SCSI متصل می‌شوند و در سیستم‌های قدیمی، کنترلر SCSI نقش واسط میان سیستم و هارد را بر عهده دارد.

در این نوع اتصال، تنظیم درست SCSI ID و در برخی پیکربندی‌ها وضعیت Termination اهمیت دارد. برای نمونه، Seagate نیز در راهنمای عیب‌یابی SCSI به اهمیت تنظیم شناسه منحصربه‌فرد برای هر درایو و وضعیت Termination اشاره می‌کند.

هارد SCSI 80 پین یا SCA

80 پین در بسیاری از هاردهای SCSI مورد استفاده در سرورها و تجهیزات ذخیره‌سازی قدیمی مشاهده می‌شود.

این کانکتورها به‌ویژه برای استفاده در Backplane و طراحی‌های سروری مناسب بودند و علاوه بر سیگنال‌های داده، اتصالات لازم برای تغذیه و برخی مدیریت‌های دیگر را نیز در یک رابط مجتمع می‌کردند.

در بسیاری از درایوهای 80 پین SCA، سیستم تعیین SCSI ID را از طریق رابط و Backplane انجام می‌دهد؛ بنابراین برخلاف برخی مدل‌های 68 پین، نحوه تنظیم ID می‌تواند متفاوت باشد.

آیا هارد 80 پین همیشه Hot Swap است؟

خیر.

این تصور یکی از اشتباهات رایج درباره هاردهای SCSI است.

80 پین بودن هارد به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که بتوان آن را در هر سیستمی بدون خاموش کردن دستگاه تعویض کرد. قابلیت Hot Swap به طراحی کل سیستم، Backplane، کنترلر، سرور و پشتیبانی نرم‌افزاری و سخت‌افزاری آن وابسته است.

در بسیاری از سرورها، هاردهای 80 پین SCA برای طراحی‌های قابل تعویض در حالت روشن استفاده می‌شدند، اما نباید این موضوع را یک قانون مطلق در نظر گرفت.

تفاوت هارد SCSI و SATA چیست؟

SCSI و SATA هر دو برای ارتباط با تجهیزات ذخیره‌سازی استفاده می‌شوند، اما برای نسل‌ها و نیازهای متفاوتی توسعه یافته‌اند.

ویژگی	SCSI	SATA
کاربرد اصلی تاریخی	سرور و محیط سازمانی	کامپیوترهای شخصی و ذخیره‌سازی عمومی
معماری نسل‌های قدیمی	Parallel	Serial
اتصال چند دستگاه به یک باس	در نسل‌های Parallel SCSI امکان‌پذیر بود	معماری متفاوت
هاردهای 10K و 15K	بسیار متداول	در SATA رایج نیست
کاربرد امروزی	عمدتاً تجهیزات Legacy	بسیار رایج‌تر
مناسب برای	تجهیزات قدیمی سازگار با SCSI	سیستم‌های مدرن و عمومی

یک نکته مهم این است که نباید گفت هر هارد SCSI الزاماً از هر هارد SATA سریع‌تر است. در مقایسه واقعی باید نسل رابط، نوع درایو، RPM، کنترلر و نوع workload را در نظر گرفت.

تفاوت SCSI و SAS چیست؟

این سؤال اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از کاربران SCSI و SAS را یکی تصور می‌کنند.

SAS مخفف Serial Attached SCSI است.

SAS به‌عنوان نسل بعدی فناوری Parallel SCSI توسعه پیدا کرد و مجموعه دستورات و مفاهیم SCSI را در یک معماری اتصال سریال به کار گرفت. استاندارد SAS برای ارائه یک ارتباط سریال و Point-to-Point توسعه یافت و در ادامه به فناوری اصلی بسیاری از سیستم‌های ذخیره‌سازی سازمانی تبدیل شد.

بنابراین:

SCSI و SAS یک چیز نیستند.

SCSI قدیمی عمدتاً بر ارتباط Parallel متکی بود، در حالی که SAS از ارتباط Serial استفاده می‌کند.

به بیان ساده:

Parallel SCSI → SAS

را می‌توان به‌عنوان یک مسیر تکاملی در فناوری ذخیره‌سازی سازمانی در نظر گرفت.

البته خود معماری SCSI همچنان در سطح Command Set در فناوری‌های جدید نیز حضور دارد؛ برای نمونه، استانداردهای جدید SCSI Block Commands برای فناوری‌های ذخیره‌سازی مبتنی بر SAS و Fibre Channel همچنان توسعه پیدا می‌کنند.

آیا می‌توان هارد SCSI را با SAS یا SATA جایگزین کرد؟

در حالت عادی، خیر؛ نباید بر اساس ظاهر یا ظرفیت، این جایگزینی را انجام داد.

SCSI، SAS و SATA رابط‌ها و معماری‌های متفاوتی دارند و سازگاری آن‌ها به کنترلر، Backplane، Firmware، سیستم‌عامل و طراحی دستگاه وابسته است.

برای مثال، اگر یک دستگاه قدیمی فقط برای Parallel SCSI طراحی شده باشد، نصب یک هارد SAS در آن صرفاً به دلیل شباهت ظاهری، راه‌حل قابل اتکایی نیست.

در تجهیزات تخصصی، به‌خصوص تجهیزات پزشکی، صنعتی و مخابراتی، بهتر است مدل دقیق هارد اصلی و مشخصات کنترلر قبل از جایگزینی بررسی شود.

هنگام خرید یا جایگزینی هارد SCSI به چه مشخصاتی توجه کنیم؟

اگر هارد یک سرور یا دستگاه قدیمی خراب شده است، تنها گفتن «هارد SCSI می‌خواهم» اطلاعات کافی برای انتخاب مدل مناسب نیست.

حداقل مشخصات زیر باید بررسی شوند:

1. مدل یا Part Number

مهم‌ترین اطلاعات معمولاً شماره مدل یا Part Number درج‌شده روی لیبل هارد است.

برای مثال ممکن است مدل شامل اطلاعاتی درباره ظرفیت، نسل رابط، فرم‌فاکتور و نوع کانکتور باشد.

2. نوع رابط

مشخص کنید هارد از چه نسل و استاندارد SCSI استفاده می‌کند؛ برای مثال:

• SCSI
• Wide SCSI
• Ultra SCSI
• Ultra2
• Ultra160
• Ultra320

3. نوع کانکتور

بررسی کنید هارد:

• 50 پین
• 68 پین
• 80 پین SCA

است یا از رابط دیگری استفاده می‌کند.

4. سرعت چرخش

سرعت‌هایی مانند:

• 7200 RPM
• 10K RPM
• 15K RPM

می‌توانند در سازگاری و عملکرد اهمیت داشته باشند.

5. ظرفیت

ظرفیت هارد باید با محدودیت‌های کنترلر و دستگاه سازگار باشد.

در بعضی تجهیزات بسیار قدیمی، نمی‌توان صرفاً به دلیل بیشتر بودن ظرفیت، یک هارد جدیدتر را جایگزین هارد قبلی کرد.

6. فرم‌فاکتور

ابعاد و ساختار فیزیکی هارد را بررسی کنید؛ مانند 3.5 اینچ یا 2.5 اینچ.

7. نوع اتصال به Backplane

در صورت استفاده از سرور یا Storage، نوع Backplane و نحوه نصب هارد بسیار مهم است.

8. Firmware و سازگاری دستگاه

در تجهیزات تخصصی، مخصوصاً تجهیزات پزشکی و صنعتی، ممکن است Firmware یا مشخصات خاص هارد روی عملکرد دستگاه تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، شماره مدل دقیق هارد و مدل دستگاه معمولاً اطلاعات بسیار ارزشمندتری از صرفاً ظرفیت هارد هستند.

چگونه هارد SCSI مناسب دستگاه خود را پیدا کنیم؟

اگر برای دستگاه قدیمی خود به هارد SCSI نیاز دارید، ساده‌ترین و مطمئن‌ترین روش این است که اطلاعات هارد قبلی را بررسی کنید.

بهتر است موارد زیر را در اختیار فروشنده یا کارشناس قرار دهید:

عکس واضح از لیبل هارد + شماره مدل + ظرفیت + تعداد پین/نوع کانکتور + مدل دستگاه

برای نمونه، فقط گفتن:

«هارد 73 گیگ SCSI می‌خواهم»

کافی نیست.

اما اگر بگویید:

«هارد Seagate با Part Number مشخص، Ultra320، 68 Pin، 10K RPM، برای مدل مشخصی از سرور»

امکان انتخاب صحیح بسیار بیشتر خواهد بود.

آیا هنوز هارد SCSI تولید می‌شود؟

فناوری Parallel SCSI دیگر فناوری اصلی مورد استفاده در سرورها و سیستم‌های ذخیره‌سازی جدید نیست و در کاربردهای جدید، فناوری‌هایی مانند SAS جای آن را گرفته‌اند.

با این حال، پایان استفاده از فناوری قدیمی به معنی بی‌نیاز شدن بازار از آن نیست.

تعداد زیادی از تجهیزات صنعتی، پزشکی، مخابراتی و سرورهای قدیمی هنوز در حال کار هستند و برای تعمیر یا نگهداری آن‌ها ممکن است همچنان به هاردهای SCSI نیاز باشد.

به همین دلیل، بازار هاردهای SCSI امروز بیشتر یک بازار تخصصی و Legacy است تا یک بازار عمومی.

هارد SCSI دست دوم بخریم یا نو؟

در بازار تجهیزات Legacy ممکن است هارد مورد نیاز شما به‌صورت نو، New Old Stock، استوک یا بازسازی‌شده پیدا شود.

اما در مورد هاردهای قدیمی، صرفاً نو بودن روی لیبل یا ظاهر سالم هارد کافی نیست.

موارد مهم عبارت‌اند از:

• سلامت واقعی درایو
• تعداد ساعات کارکرد
• وضعیت S.M.A.R.T در صورت پشتیبانی
• تست خواندن و نوشتن
• سلامت هد و موتور
• سازگاری Firmware
• سابقه استفاده
• امکان تست روی سیستم مورد نظر

در تجهیزات حساس، هارد سالم و کاملاً سازگار از هاردی که فقط ظرفیت بیشتری دارد ارزشمندتر است.

آیا ظرفیت بیشتر همیشه بهتر است؟

خیر.

اگر هدف، جایگزینی یک هارد خراب در یک دستگاه قدیمی است، اولویت باید با سازگاری باشد، نه صرفاً ظرفیت بیشتر.

ممکن است دستگاهی برای یک هارد با ظرفیت مشخص، ساختار پارتیشن‌بندی خاص، Firmware خاص یا محدودیت کنترلر طراحی شده باشد.

بنابراین:

سازگاری > سلامت > مشخصات فنی مناسب > ظرفیت

اولویت منطقی هنگام انتخاب هارد جایگزین است.

جمع‌بندی

هارد SCSI یکی از فناوری‌های مهم ذخیره‌سازی در نسل‌های قدیمی سرورها و تجهیزات سازمانی بوده است. این فناوری به‌خصوص در سیستم‌هایی که به عملکرد مداوم، مدیریت چندین دستگاه و قابلیت اطمینان نیاز داشتند، کاربرد گسترده‌ای پیدا کرد.

هاردهای SCSI در نسل‌ها و کانکتورهای مختلفی مانند 50 پین، 68 پین و 80 پین SCA عرضه شده‌اند و مدل‌هایی با سرعت‌های 10K و 15K نیز در سرورها بسیار رایج بوده‌اند.

امروزه فناوری‌هایی مانند SAS جای Parallel SCSI را در بسیاری از کاربردهای سازمانی گرفته‌اند، اما هاردهای SCSI همچنان برای نگهداری و تعمیر تجهیزات قدیمی اهمیت دارند.

مهم‌ترین نکته هنگام خرید یا جایگزینی هارد SCSI این است که صرفاً بر اساس ظرفیت یا تعداد پین انتخاب نکنید. مدل دقیق هارد، نوع رابط، کانکتور، سرعت، Firmware، کنترلر و نوع دستگاه باید با یکدیگر سازگار باشند.

برای انتخاب هارد SCSI مناسب

اگر قصد تعویض هارد یک سرور، دستگاه پزشکی، صنعتی، مخابراتی یا سیستم قدیمی را دارید، بهتر است عکس هارد قبلی و مشخصات درج‌شده روی لیبل آن را بررسی کنید.

رایااندیش در زمینه تجهیزات ذخیره‌سازی، هاردهای SCSI و تجهیزات مرتبط با سرورها فعالیت دارد. برای انتخاب مدل مناسب، ارائه Part Number یا تصویر لیبل هارد قبلی می‌تواند روند تشخیص و تأمین قطعه را بسیار دقیق‌تر کند.

سوالات متداول درباره هارد SCSI

• هارد SAS یا (Serial Attached SCSI) چیست؟
• SCSI – پروتکل اسکازی
• تفاوت بین HDD و SSD
• کارت اسکازی Adaptec 29320
• کابل اسکازی سنترونیکس 50-50

انواع پورتهای هارد اسکازی (SCSI)